فصل 22 مقدار ضرورى جاه همچنانكه مقدارى از مال كه براى خوراك و پوشاك و مسكن ضرورت دارد مذموم نيست ، همچنين حدّ اقلَّى از جاه براى زندگى با مردم ضرورى است ، زيرا انسان همچنانكه از خوردن بىنياز نيست و جايز است كه خوراك و مالى را كه به وسيلهء آن غذا خريدارى مىشود دوست بدارد ، همين طور از خدمتگزار و رفيق و مددكار و صاحب قدرتى كه او را حفظ كند و از ستم اشرار نگهدارد بىنياز نيست ، پس اگر دوست داشته باشد كه در دل خادم خود براى انجام خدمت ، و در دل رفيقش براى حسن رفاقت و همراهى و يارى ، و در دل قدرتمندى براى دفع شر منزلتى داشته باشد مذموم نيست . زيرا جاه مانند مال وسيله براى مقاصد و اغراض است ، و فرقى بين آن دو نيست ، جز اينكه خود مال و جاه نبايد محبوب باشند بلكه از اين حيث محبوبند كه وسيله براى رسيدن به هدف ديگرى هستند . و شكَّى نيست كه هر چيزى را كه انسان براى رسيدن به محبوبى در نظر مىگيرد محبوب همان هدف و مقصود است نه وسيله . و نظير اين دوستى مانند دوستى انسان نسبت به هر چيزى است كه به وسيلهء آن حاجات خود را برمىآورد ، و چون چنين چيزهائى براى زندگى آدمى وسيلهء ضرورى است دوستى آنها ( نه لذاته ) مذموم نيست ، و مذموم اين است كه خود آنها لذاته دوست داشته شود . پس اگر چه حب جاه و مال براى خود آنها ( لذاته ) مذموم و مرجوح است ، دارندهء آن به فسق و عصيان وصف نمىشود ، البتّه ما دام كه اين